Gartner’ın tahminine göre 2028’e kadar B2B satın almaların yüzde 90’ı otonom dijital agent’lar üzerinden yapılacak ve en az 15 trilyon dolarlık B2B harcama AI agent’ların aracılık ettiği platformlardan geçecek. Bu dönüşümün merkezindeki isimlerden biri Alibaba.com Başkanı Kuo Zhang. AI Magazine’e konuşan Zhang, AI’ın soru-cevap aşamasından gerçek iş yürütmeye geçişini ve küresel ticaretin “agentic commerce” dönemine nasıl girdiğini anlattı.
Zhang, Microsoft ve IBM’deki görevlerinin ardından Alibaba’nın Çin içindeki dev platformları Taobao ve Tmall’u yönetti; 2017’den beri Alibaba.com’un başında. Hem Çin’deki hem de ABD’deki AI dönüşümünü yakından gören bir konumda.
Agent = Model × Harness × Context
Zhang’a göre son yılların AI’daki en büyük değişimi, insanların AI’a soru sormaktan ona iş devretmeye geçmesi. Agent, bir soru-cevap makinesinden günlük görevleri yürüten gerçek bir agent’a dönüşüyor.
Etkili bir agent’ı tanımlamak için basit bir formül kullanıyor: Agent = Model × Harness × Context. Neden çarpım? Çünkü parçalardan herhangi biri sıfırsa sonuç da sıfır. Model zekâ tarafı; harness döngüyü, tool’ları ve guardrail’leri yönetiyor; context ise gerçek iş bağlamını, konuşma geçmişini ve platform verisini sağlıyor. Zhang’a göre bu üçü bir araya geldiğinde AI, soru-cevap aşamasını geride bırakıp “aksiyon dönemine” geçiyor.
B2C değil, önce B2B
Zhang, AI benimsemesinin tüketiciye satış (B2C) ve işletmeler arası ticaret (B2B) tarafında farklı ilerlediğini düşünüyor. B2C’de ABD’de ve dünyada pek çok deneme olsa da hâlâ başlangıçta olduğunu söylüyor ve nedenini ilginç bir şekilde açıklıyor: tüketici alışverişi çoğu zaman vakit geçirmek için yapılıyor, oysa kimse vakit geçirmek için agent kullanmıyor; agent’lar vakit kazanmak için kullanılıyor.
B2B’de ise bir fikirden ürünün teslim alınmasına kadar yaklaşık 30 adım var. Zhang, agent’ların fikir üretmekten tedarikçilerle pazarlığa ve agentic ödemelere kadar her aşamada verimliliği artırabileceğini söylüyor. Ona göre B2B sonunda A2A’ya, yani agent’tan agent’a ticarete dönüşecek.
Bu, arz ve talebin eşleşme biçimini tamamen değiştirebilir. Bugün bir alıcı arama motorunda sorgu yapıp onlarca, yüzlerce sonucu inceliyor ve düzinelerce tedarikçiyle yazışıyor. A2A’da ise ihtiyacı karşılayabilecek bütün bir tedarik zinciri ağına doğrudan bağlanıyor.
A2A’nın küresel ticarette ve ekonomide ciddi bir büyüme yaratacağına inanıyoruz.
Kuo Zhang, Alibaba.com Başkanı
Accio Work
Accio Work, Alibaba.com’un küçük ve orta ölçekli işletmeler (KOBİ) için uçtan uca iş operasyonlarını otomatikleştiren kurumsal AI agent platformu. Zhang, alıcıların agent’lardan beklentisinin hızla arttığını söylüyor; artık sadece soru sormuyor, pazar araştırması yaptırıyor ve tasarım paketleri hazırlatıyorlar.
Verdiği örnek somut: Bir tüketici elektroniği ürünü yapmak isteyen alıcının iyi bir fikri var ama detaylı tasarım paketini nasıl tanımlayacağını, hangi bileşenlere ihtiyaç duyduğunu ya da hangi standartların geçerli olduğunu bilmiyor. Agent bunu hazırlıyor. Tedarikçiler de memnun, çünkü daha önce uzun yazışmalar olmadan bu kadar net bir tasarım paketi getiren alıcıya nadiren rastlıyorlardı. Accio Work’ün üçüncü sürümü bu ay yayımlandı.
Platform sadece ürün kaynağı bulma, tasarım ya da tedarikçi değerlendirme için değil; bir e-ticaret çalışma alanı olarak da konumlanıyor. Shopify, Amazon ya da TikTok mağazası olan biri, farklı platformlardaki ürün listelemelerini tek bir prompt ile güncelleyebiliyor ya da pazar araştırması yapıp fırsat bulan ve üretici arayan bir agent grubu çalıştırabiliyor.
Maliyet ve benchmark
Alibaba.com kısa süre önce Accio’nun belirli e-ticaret görevlerinde OpenAI ve Anthropic’in önde gelen araçlarının yarısından daha düşük maliyetle çalıştığını gösteren bir benchmark yayımladı. Zhang’ın itirazı şu: frontier model geliştiricileri yeni modellerini rakiplerini geçtikleri benchmark’larla tanıtıyor, ama KOBİ’ler bu modelleri gerçekte kullandığında beklenen performansı alamıyor. Bu yüzden gerçek zamanlı, gerçek iş senaryolarına dayanan benchmark’lar istiyorlar.
| Araç | 107 görevin tahmini toplam maliyeti |
|---|---|
| Accio | 3,69 dolar |
| OpenAI Codex | 9,27 dolar |
| Anthropic Claude Code | 9,51 dolar |
Alibaba.com’a göre bu, her iki rakibe kıyasla yüzde 50’den fazla daha düşük maliyet demek.
KOBİ’ler için faydalı bir AI, uygun maliyetli bir AI’dır.
Kuo Zhang, Alibaba.com Başkanı
500 partnerle açık platform
Zhang, küresel ticarette pek çok paydaş olduğunu ve Alibaba.com’un her şeyi tek başına yapamayacağını vurguluyor. Ödeme altyapısında Fiserv, JPMorgan ve çeşitli bankalarla, lojistikte DHL ve Maersk gibi stratejik partnerlerle çalışıyorlar. Amazon ekosisteminde popüler olan Helium 10 ise Accio kullanıcıları için gerçek zamanlı pazar ve trend raporları üretiyor. Bunlar Accio Work’e entegre yaklaşık 500 partnerden sadece birkaçı.
Teknoloji küresel, değer yerel
AI, özellikle Batı’da, AGI’ye doğru kazananın her şeyi aldığı bir yarış olarak anlatılıyor. Hem Doğu’da hem Batı’da büyümeyi yönetmiş olan Zhang farklı bir çerçeve çiziyor: inovasyon küresel çünkü teknoloji her gün değişiyor, ama iş değeri her zaman yerel. Her KOBİ ve girişimcinin çözmek istediği kendine özgü sorunlar, fikirler ve hedefler var; agent ekipleri bunları gerçeğe dönüştürmeyi kolaylaştırıyor. Zhang’a göre AI ancak girişimcilerin yerel sorunlarını çözmelerine yardım ettiğinde tam potansiyeline ulaşabilir.
Geleceğe bakarken Zhang, AI’ın ilk büyük kırılma uygulamasının yazılım geliştirme olduğunu ve mühendisler arasında yaklaşık yüzde 90 yaygınlığa ulaştığını hatırlatıyor. Bir sonraki dalga ise gerçek hayattaki, gerçek zamanlı işleri üstlenen agent’lar olacak. Ona göre e-ticaret ve küresel ticaret bu dönüşüme en hazır alanlardan biri. Özellikle B2B’de her iki tarafı temsil eden agent’lar, tedarik zincirlerini birbirine bağlayan ve talep yaratan bir ağ kurabilir.
Zhang’ın “Agent = Model × Harness × Context” formülü, agent’ları sadece model kalitesiyle değerlendirmenin yetersiz olduğunu iyi özetliyor. B2C’de agent’ların neden yavaş benimsendiğine dair “vakit geçirmek ve vakit kazanmak” ayrımı da düşündürücü. Benchmark rakamlarını okurken ise dikkatli olmak gerek: 107 görevlik değerlendirme Alibaba.com’un kendi seçtiği e-ticaret görevlerinden oluşuyor ve karşılaştırılan Codex ile Claude Code genel amaçlı kodlama agent’ları; kendi alanı için optimize edilmiş bir platformun bu görevlerde daha ucuz çıkması şaşırtıcı değil. Yine de KOBİ’ler için maliyetin belirleyici olduğu tespiti yerinde.
Kaynak: https://aimagazine.com/articles/alibaba-coms-kuo-zhang-on-the-future-of-agentic-commerce
