AWS, AWS European Sovereign Cloud’un nasıl tasarlandığını anlatan bir yazı yayımladı. Şirkete göre düzenlemeye tabi sektörlerdeki Avrupalı kurumlar için egemenlik soyut bir ilke değil; veri yerleşimi, operasyonel özerklik ve yargı yetkisi etrafında, herhangi bir güvenlik tehdidi kadar ciddiyetle yönetilmesi gereken somut riskler. AWS bu ihtiyaca donanımla zorlanan izolasyonu, ayrı bir güven kökü, yalnızca AB içinde yürütülen operasyonları ve egemenlik sınırı içindeki AWS yeteneklerini sunan tamamen bağımsız bir bölümle (partition) yanıt veriyor.
Mühendislikle sağlanan egemenlik
AWS, fiziksel ve mantıksal olarak ayrılmış, egemenlik kontrolleri mimariye gömülü özerk bir altyapı kurduğunu söylüyor. Faturalandırma ve kimlik yönetimi gibi operasyonel sistemler de buna göre ayrı geliştirildi:
- AWS Nitro System ile donanım izolasyonu: Nitro tasarım gereği operatör erişimine sahip değil; AWS operatörleri EC2 sunucularındaki müşteri verisine erişemiyor.
- Ayrılmış ağ altyapısı: Yalnızca AB’de yerleşik ağ mühendislerinin yönettiği ayrı bir omurga, bağımsız internet bağlantısı, Avrupa alan adı uzantılarıyla (.eu, .de) ayrı Route 53 DNS ve kendi içerik dağıtım ağı.
- Avrupa güven kökü: AWS ilk Avrupa güven hizmeti sağlayıcısını (sertifika otoritesi) kurdu; sertifikalar tamamen AB içinde yönetilen anahtarlarla üretiliyor.
- Sovereign Reference Framework: Kamu, finans (DORA, NIS2), sağlık ve GDPR gibi çerçevelerde uyumluluk çalışmalarını destekleyen hazır kanıt paketleri.
- AB’de yerleşik operasyon: Tüm operasyon personeli AB’de yaşıyor, ayrı IAM dahil tüm erişim sistemleri AB içinde. AB dışı personelin müşteri verisine erişim mekanizması yok. AWS ayrıca bulutu kademeli olarak yalnızca AB’de yaşayan AB vatandaşlarınca işletilecek şekilde dönüştürüyor.
Uygulamada
AWS’ye göre European Sovereign Cloud; hesaplama, depolama, veritabanı, analitik ve yapay zekâ servisleri dahil küresel bölgelerle aynı yazılım ve servisleri çalıştırıyor. Hassas verilerle model eğiten kurumlar, model ağırlıklarının, eğitim verisinin ve çıkarımın egemenlik sınırı içinde kaldığı bir altyapı kullanabiliyor. Örnekler:
- Mendix: Low-code platformu, müşterilerinin operasyonel, veri ve teknik egemenlik gereksinimlerini bu bulutla karşılayabildiğini söylüyor.
- Hannover Tıp Fakültesi (MHH) İnsan Genetiği Bölümü: Nadir hastalıklar için tam genom dizilemesi yapıyor ve hasta sürecinde yapay zekâ kullanımını sıkı egemenlik kuralları içinde değerlendiriyor.
- Dedalus: 30’dan fazla ülkede 540 milyondan fazla hastaya hizmet veren sağlayıcılara sağlık yazılımı sunuyor; ulusal egemenlik kurallarına uyarak sistemleri birbirine bağladığını belirtiyor.
AWS’nin vurgusu, uyumluluğu yalnızca politika katmanıyla değil altyapı düzeyinde çözmek. Bu yazı yeni bir özellik duyurusu değil, mimari yaklaşımın özeti; teknik ayrıntılar ve servis listesi için AWS’nin ilgili sayfalarına bakmak gerekiyor. Türkiye’deki kurumlar için doğrudan bir egemenlik çözümü değil, AB içindeki veri ve operasyon gereksinimleri olan şirketler için anlamlı. Microsoft ve Google’ın benzer egemen bulut yaklaşımlarıyla karşılaştırmak da faydalı olacaktır.
