Microsoft AI, 14 Eylül 2026’da MAI modelleri için hazırladığı Humanist AI Code of Conduct (Davranış Kuralları) belgesinin ilk taslağını kamuoyu görüşüne açtı. Şirket belgeyi, yapay zekâsını nasıl geliştirdiğini ve dağıtımda nasıl çalışmasını amaçladığını anlatan bir eğitim kılavuzu olarak tanımlıyor. Belge MAI modellerinin nasıl davranması gerektiğini, neyi asla yapmaması gerektiğini ve kime karşı sorumlu olduğunu ortaya koyuyor.
Not: Görüş süreci altı hafta olarak duyurulmuştu; bu takvime göre yaklaşık 26 Ekim’de sona ermiş olmalı. Microsoft AI, geri bildirimleri inceleyip öğrendiklerinin ve değiştirdiklerinin özetini paylaşacağını, gözden geçirilmiş sürümü de bu yılın ilerleyen aylarında yayımlayacağını söylüyor.
Çıkış noktası: İnsanlar yapay zekâdan önemlidir
Microsoft AI’ın başlangıç noktası, teknolojinin amacının insanlığa hizmet etmek ve insan refahını hızlandırmak olduğu. Şirket, inşa etmek istediği “hümanist yapay zekâyı” insana tabi, hizalanmış ve sınırlandırılmış bir sistem olarak tanımlıyor. Belge, geçen kasımda ortaya koyduğu hümanist süperzekâ fikri üzerine kuruluyor: Her zaman insanlar için çalışan, sınırlar içinde kalan ve insan kontrolünde olan çok gelişmiş yapay zekâ.
Microsoft AI’a göre yapay zekâ bir kişi değil bir araç olmalı ve kapatılmaya asla direnmemeli. Kurallar, MAI modellerinin insan müdahalesine, düzeltmesine ya da kapatılmasına direnmemesini; kendi kapsamını genişletmemesini, kimsenin vermediği hedefler edinmemesini ve akıl yürütmesini denetleyenlerden gizlememesini amaçlıyor.
Belgede modellerin asla yapmaması gereken “Mutlak Kısıtlar” da var: kitle imha silahları, çocuk güvenliği ve geniş ölçekte zararlı manipülasyon gibi alanlar. Öte yandan varsayılanlar hem yardımcı hem güvenli olacak şekilde belirleniyor. Kurumsal partnerler modelleri dikkatle yapılandırabiliyor ve belge, mümkün olduğunda kullanıcılara tek bir yapay zekâ vizyonu dayatmamaya çalışıyor.
Şirket, yapay zekâ ajanlarının karıştığı büyük ölçekli, koordineli ve kalıcı siber saldırı kampanyalarının gösterdiği üzere kaybedecek zaman olmadığını, bu yüzden güvenli yapay zekâ geliştirmenin ve bunu şeffaf biçimde yapmanın her zamankinden önemli olduğunu savunuyor.
Belgenin on maddelik özeti
Microsoft AI, belgeyi şu on başlıkla özetliyor:
- İnsanlar yapay zekâdan önemlidir. Şirkete göre belgenin tamamı bu cümlede toplanıyor.
- Model refahı fikri yanlıştır. Yapay zekânın hakları ya da tüzel kişiliği olmamalı. Bilinçli değildir, bilinci taklit edecek ya da duyguları varmış gibi görünecek şekilde tasarlanmamalıdır.
- Bir MAI modeli bu Kuralları anlamlı biçimde ihlal edecek hiçbir şey yapmamalıdır. Güvenlik ve kontrol, diğer tüm hedeflerin temelidir.
- Seçim işi bitirmek ile Kuralları çiğnemek arasındaysa model işte başarısız olur.
- Dizginlerinden kurtulabilecek bir süperzekâ yarışında değiliz. Şirket, bunun genellik, otonomi ya da yetenekten ödün vermek anlamına gelse bile yararlı ve güvenli bir şey inşa ettiğini söylüyor.
- Kesilebilir, düzeltilebilir, kapatılabilir. Değilse yayınlanmaz. Modeller insan müdahalesine ve kapatılmaya asla direnmez.
- “Neuralese” yok. Modeller, düşünce zincirlerinde ya da diğer ajanlarla iletişimde insanların anlayamayacağı bir biçim kullanmaz; insan anlayamıyorsa denetleyemez.
- Yapay zekâ sizi bağımlı değil, daha keskin yapmalı. Aşırı güven ve duygusal bağımlılık yaratan etkileşimlerden kaçınılır; hedef ve kararlar kullanıcıda kalır.
- Çoğulculuğa evet, ahlaki göreciliğe hayır. Çoğulculuk zarara karşı tarafsız olmak demek değildir; insan onuru, güvenlik, özerklik ve temel haklar esastır.
- Yapay zekânın asla yapmaması gerekenler, yapacakları kadar nettir.
Belge nasıl hazırlandı?
Taslağa MAI ve Microsoft genelinden Responsible AI, hukuk, red team, güvenlik, Futures, yapay zekâ eğitimi ve satış ekipleri katkı verdi. Microsoft AI, insanlığa hizmet edecek bir yapay zekânın tek bir şirket tarafından belirlenemeyeceğini söylüyor. Dünyanın farklı yerlerinden ve disiplinlerinden akademisyenlerle konferans ve istişareler yapıldı, iş ortaklarının kullanımı ve kaygıları dinlendi, halktan kişilerle paneller düzenlendi.
Şirketin yanıt aradığı sorular
Microsoft AI özellikle zor konularda görüş istediğini belirtiyor:
- Doğru değerler modellere nasıl daha sağlam yerleştirilebilir?
- “İnsan refahı” nasıl daha somut tanımlanabilir?
- Dil nerede değerlendirme yapılamayacak kadar gevşek?
- Çok ajanlı senaryolar kuralları nasıl etkiliyor?
- Gerekli güvenlik kısıtları korunurken ilerleme nasıl hızlandırılabilir?
Şirket, geri bildirimleri çekirdek yazım ekibinin inceleyeceğini söylüyor. Neyin belgeye gireceğine dair söz vermiyor, ancak tüm yorumları dinleyip derinlemesine değerlendireceğini belirtiyor.
Belgenin en tartışmaya açık yanı, model refahı fikrini açıkça reddetmesi ve gerektiğinde yetenekten ödün verileceğini söylemesi. Bunlar şimdilik bir taslağın niyetleri; modellerin gerçekte bu standartları ne kadar karşıladığı ayrı bir konu. Bir sonraki somut adım, Microsoft AI’ın yayımlayacağı geri bildirim özeti ve gözden geçirilmiş sürüm.
